Chí Phèo – tấm bi kịch của người nông dân nghèo

Truyện xoay quanh nhân vật Chí Phèo – đứa trẻ bị bỏ hoang trong một lò gạch cũ và được nhặt về nuôi. Lớn lên Chí Phèo đi ở hết nhà này nhà khác. Năm 20 tuổi, hắn làm canh điền cho nhà Bá Kiến, bị Bá Kiến vu oan và bắt bỏ tù. Hắn ở tù bảy tám năm rồi trở về với bộ dạng khác hẳn ngày xưa. Hắn lúc nào cũng say và cứ say là hắn lại đến nhà Bá Kiến để chửi bới, rạch mặt ăn vạ. Bá Kiến đã biến Chí Phèo thành kẻ tay sai chuyên đâm thuê chém mướn cho lão. Chí Phèo trở thành con quỷ dữ của làng Vũ Đại, ai cũng khiếp sợ. Cuộc đời hắn không lúc nào tỉnh. Nhưng vào một đêm trăng, hắn gặp Thị Nở, họ ăn nằm với nhau. Nửa đêm hắn đau bụng, nôn mửa và sáng hôm sau, Thị Nở nấu cho hắn một bát cháo hành. Cũng từ đó hắn khao khát trở về cuộc sống lương thiện và muốn được sống cùng Thị Nở. Nhưng một lần nữa hắn bị đạp xuống vực vì bà cô của Thị không đồng ý. Chí Phèo tuyệt vọng, lại uống và cầm dao đến nhà Bá Kiến đòi lương thiện. Hắn đâm chết Bá Kiến rồi tự tử. Thị Nở nghe tin hắn chết nhìn xuống bụng và nghĩ đến cái lò gạch.

Nói về Nam Cao thì chúng ta phải điểm qua vài nét về phong cách sáng tác của ông:

Ông theo quan điểm “nghệ thuật vị nhân sinh”: “Nghệ thuật không nên là ánh trăng lừa dối, không cần là ánh trăng lừa dối, nghệ thuật chỉ có thể là tiếng đau khổ kia thoát ra từ những kiếp lầm than”

Chí Phèo - tấm bi kịch của người nông dân nghèo Chi Pheo tam bi kich cua nguoi nong dan ngheo34
Chân dung nhà văn Nam Cao

Ông quan niệm: Tác phẩm “phải chứa đựng được một cái gì lớn lao, mạnh mẽ, vừa đau đớn, lại vừa phấn khởi; ca tụng tình yêu, bác ái, công bằng” và “Văn chương không cần đến sự khéo tay, làm theo một cái khuôn mẫu. Văn chương chỉ dung nạp những người biết đào sâu, biết tìm tòi, khơi những nguồn chưa ai khơi và sáng tạo ra cái gì chưa có”.

Đề cao con người tư tưởng: Quan tâm tới đời sống tinh thần của con người, luôn hứng thú khám phá “con người trong con người”.

Đi sâu khám phá nội tâm nhân vật. Thường viết về những cái nhỏ nhặt nhưng lại mang ý nghĩa triết lý sâu sắc. Ông có phong cách triết lý trữ tình sắc lạnh. Nam Cao để lại khối lượng tác phẩm lớn với nhiều thể loại truyện ngắn, tiểu thuyết, kịch, truyện ký như các tác phẩm: Sống mòn, Lão Hạc, Chí Phèo, Giăng sáng, Đôi mắt,…

Dưới đây Topmeta. vn sẽ giới thiệu cho các bạn về hình tượng nhân vật Chí Phèo

Chí phèo là một anh canh điền hiền lành, lương thiện, nghèo khổ và bất hạnh.

Chí Phèo là đứa trẻ bị bỏ rơi ở cái lò gạch cũ, lớn lên nhờ sự cưu mang của dân làng Vũ Đại, đến 20 tuổi Chí Phèo làm anh canh điền cho nhà lý Kiến – sống bằng chính sức lao động của mình.

Thời trẻ Chí Phèo đã từng ước mơ rất giản dị và tươi đẹp với mong muốn sống bằng chính sức lao động của mình ( Chí mơ ước có mấy sào ruộng để làm) và khi bị mụ vợ ba của lý Kiến bắt bóp chân, xoa bụng hay đấm lưng thì Chí lại thấy nhục – đó là trạng thái của người biết phân biệt giữa tình yêu chân chính và cái ác xấu xa.
Đến mức mụ vợ ba của lý Kiến phải nói anh Chí là “ thật thà quá … chã nhẽ tao gọi mày vào chỉ để bóp chân thế này thôi ư”

Chí Phèo bị biến thành một con quỷ dữ, kẻ bị tha hóa, biến chất.

Chí Phèo bị xã hội thực dân phong kiến mà trực tiếp là bá Kiến biến Chí từ một con người hiền lành lương thiện thành một con quỷ dữ của làng Vũ Đại. Chí Phèo bị hắn ghen vu vơ rồi đẩy vào tù, ra tù anh ta thành người khác hẳn. Chí Phèo sau khi ra tù thành kẻ lưu manh, biến chất. Chính nhà tù thực dân đã tiếp tay cho tên cáo già bá Kiến cướp đi bản tính hiền lành của Chí và đẩy ra xã hội một con người lưu manh, kẻ du côn với hình hài gớm ghiếc vì hành động ngỗ ngược

“Cái đầu thì trọc lốc, cái răng cạo trắng hớn, cái mặt thì đen mà rất cơng cơng, hai mắt gườm gườm trông gớm chết! Hắn mặc quần áo nái đen với cái áo tây vàng. Cái ngực phanh đầy những nét chạm trổ rồng, phượng với một ông tướng cầm chùy, cả hai cánh tay cũng thế. Trông gớm chết!”

Chí Phèo – Nam Cao

Hơn nữa Chí Phèo còn uống rượu say rồi kêu la làng, rạch mặt ăn vạ và rồi bá Kiến đã đón chào Chí trở lại.

Chí đã dần chìm trong men rượu, hắn say triền miên và trở thành tay sai cho bá Kiến. Người nông dân khi mất phương hướng đã bị kẻ thù lợi dụng và dần dần biến họ thành con quỷ dữ của cộng đồng mình (cái mặt Chí Phèo không còn là mặt người, mà là mặt của một con vật lạ, vằn ngang, vằn dọc, không biết bao nhiêu là sẹo rồi Chí làm bất kì cái gì người ta sai hắn làm trong lúc hắn say).

Chí Phèo đã đập phá và làm chay máu và nước mắt của bao người dân lương thiện. Chí thành nỗi khiếp sợ của dân làng, họ tránh mặt mỗi lần hắn qua và họ xa lánh, xua đuổi Chí. Chí chìm vào bi kịch bị tha hóa.
Người nông dân Chí Phèo bị xã hội tàn phá về thể xác, hủy diệt về tâm hồn, bị khai trừ khỏi xã hội loài người. Nam Cao đã cho thấy một thực tế xót xa trong xã hội Việt Nam trước cách mạng tháng 8 năm 1945, khi người nông dân bị chà đạp, họ bị bóp nghẹt ước mơ và khát vọng sống, họ bị đẩy vào bước đường cùng và phản ứng lại bằng con đường tha hóa, biến chất.

Chí Phèo càng vùng vẫy, càng lún sâu vào bi kịch càng bị cộng đồng khai trừ, việc hắn đã chửi trong trạng thái cô đơn, khao khát giao tiếp, phẫn uất và bất mãn với xã hội. Nhưng cũng không cánh tay đưa về phía Chí Phèo. Điều này, phản ánh tấm bi kịch lớn đó là người nông dân, nhà văn Nam Cao cho thấy giá trị nhân đạo mới trong ngòi bút của mình.

Diễn biến tâm trạng của Chí Phèo sau khi gặp Thị Nở

Nếu như con cáo gì bá Kiến đã hủy diệt phần người trong Chí thì Thị Nở lại có khả năng thức tỉnh linh hồn người trong Chí. Nhưng một lần nữa Chí lại gặp bi kịch và phải chết trên ngưỡng cửa trở về với xã hội loài người.

diễn biến tâm trạng của chí phèo khi gặp thị nở - Chí Phèo - tấm bi kịch của người nông dân nghèo
Diễn biến tâm trạng của Chí Phèo sau khi gặp Thị Nở

Chí Phèo đã gặp Thị Nở rất tình cờ khi hắn say rượu bí tỉ ở nhà Tự Lãng về, thế là cuộc gặp gỡ đó đã làm thay đổi rất lớn cuộc đời Chí. Sau cuộc gặp gỡ đó Chí Phèo đã tỉnh hẳn rượu lên. Đầu tiên, sau rất nhiều năm liền say rượu thì Chí Phèo đã nghe được âm thanh của cuộc sống lương thiện với tiếng chim hót, tiếng cười nói của người đi chợ, tiếng anh thuyền chài gõ mái chèo đuổi cá, cuộc sống lương thiện mời gọi Chí.

Và cũng lần đầu tiên sau nhiều năm Chí mới biết buồn bâng khuâng, buồn mơ hồ. Đó là trạng thái cảm xúc của con người, và rồi Chí còn ý thức được đầy đủ về quá khứ của mình tươi đẹp nhưng rất xót xa, hiện tại đói rét, ốm đau và cô độc, cùng với đó là tương lai với tuổi già, đói rét, ốm đau và cô độc.

Chí đã có nhận thức của con người và phần người trong Chí đã được hồi sinh. Nhưng phải đến khi Thị Nở vào và chăm sóc Chí rất chu đáo với bát cháo hành. Đây chính là tình người bao la và là hạnh phúc lứa đôi và là lần đầu tiên Chí Phèo được hưởng.

Vì vậy nên Chí Phèo đã rất ngạc nhiên và hết ngạc nhiên thì Chí lại xúc động. Anh ta không ngờ rằng mình lại được hưởng tình người và hạnh phúc lứa đôi ngọt ngào đến vậy. Chính tình cảm đó đã khiến Chí Phèo phải suy nghĩ nhiều về tình người. Chí thấy Thị Nở xấu mà có duyên, và muốn luôn thiện, muốn làm hòa với mọi người. Chí Phèo thực sự đã trở lại thành anh canh điền hiền lành như xưa. Trái tim Nam Cao quả thật đã rất nhân ái khi nhìn thấy xã hội tàn ác dẫu có ra sức hủy diệt bản tính lương thiện trong Chí. Nhưng nó vẫn âm thầm sống trong đáy sâu tâm hồn Chí, chỉ đợi ngọn gió của tình người tràn đến là phần người trong Chí sẽ hồi sinh mạnh mẽ.

Thế nhưng cách cửa trở về với xã hội loài người ở Chí Phèo vừa hé mở đã đóng sầm lại. Bà cô Thị Nở đã không cho phép cháu bà lấy Thị Nở hay đó chính là định kiến, thành kiến của xã hội xưa nay vẫn quen nhìn Chí là một quỷ mà hôm nay phần người trong Chí đã quay trở về nhưng họ không nhận ra . Nhưng ước mơ, khát vọng tươi đẹp bỗng nhiên tan vỡ, Chí Phèo đã rất thất vọng, hắn ngẩn người và rồi lại thoáng ngửi thấy hương vị cháo hành, thoáng nhận thấy hương vị của hạnh phúc, của tình người.

Chí cố gọi Thị lại và vùng dậy để kéo Thị về phía mình hay đó chính là sự níu kéo tình yêu, khát khao cuộc sống hạnh phúc, khát khao lương thiện. Nhưng Thị Nở đã không quay lại phía Chí, lúc này anh ta mới thực sự đâu khổ. Có lẽ là sự đau khổ của Chí khi trở thành con quỷ dữ cũng không đau khổ bằng lúc Chí bị Thị Nở từ chối. Chí thực sự đã tuyệt vọng trước cuộc đời ngang trái, trước một xã hội thực dân phong kiến phi nhân tính.

Chí thực sự đã bị cự tuyệt quyền làm người, anh ta mang nỗi đau tận cùng của kẻ sinh ra đã là người không được quyền làm người. Trước nỗi đau quá lâu đó, Chí Phèo đã ý thức được kẻ thù trực tiếp và sâu xa của cuộc đời mình là lí Kiến. Nên Chí Phèo xách dao ra đi và hắn đã đến nhà Bá Kiến kết án Bá Kiến, đòi lương thiện và giết chết Bá Kiến rồi tự sát. Hành động đó của Chí Phèo cho thấy rõ khi người nông dân họ thức tỉnh quyền sống, họ sẽ có hành động rất dữ dội và nó có ý nghĩa tố cáo cái xã hội thực dân phong kiến phi nhân tính không những tha hóa con người mà còn dồn họ vào bước đường cùng phải chết, chí Phèo đã chết tức tưởi trên ngưỡng cửa trở về với xã hội loài người lương thiện.

Nghệ thuật xây dựng nhân vật Chí Phèo

Tác giả đã xây dựng được một nhân vật điển hình trong hoàn cảnh điển hình. Nhân vật Chí Phèo có sức khái quát cao, đồng thời lại có nét riêng độc đáo.

Tác giả đã phân tích diễn biến tâm lí nhân vật rất tinh tế và đặc sắc. Về đặc điểm này thì Nam Cao có biệt tài phân tích tâm lý nhân vật khiến nhân vật của ông thật hơn con người thật

Ngôn ngữ nhân vật sống động, có sự đồng cảm cao của tác giả ở những đoạn ngôn ngữ đa thanh. Nghệ thuật trần thuật hết sức linh hoạt phóng túng nhưng nhất quán và chặt chẽ

Ngôn ngữ giàu có đậm hơi thở cuộc sống, giọng văn biến hóa đa dạng,

Giá trị nhân đạo trong tác phẩm thông qua nhân vật Chí Phèo mà Nam Cao gửi ngắm

Tác phẩm là lời tố cáo đanh thép của Nam Cao về xã hội đương thời tàn bạo, thối nát đã đẩy người dân lương thiện vào con đường tha hóa, lưu manh hóa.

Đồng thời ca ngợi vẻ đẹp của con người ngay cả khi bị vùi dập mất hết cả nhân hình, nhân tính. Tác phẩm mang giá trị hiện thực và giá trị nhân đạo sâu sắc.

Các bạn đọc muốn biết thêm nhiều bài viết về các tác phẩm văn học hay hăn nữa có thể truy cập Bạn đọc – Topmeta để có thêm cho mình nhiều bài viết hay hơn nữa nhé!

Bạn thấy bài này thế nào?

Topmeta.vn
Logo