Kiến ba khoang: dấu hiệu và cách phòng tránh

Kiến ba khoang – nỗi ám ảnh đối với nhiều người mỗi khi mùa mưa đến. Bị kiến ba khoang cắn cực kỳ nguy hiểm. Trên thực tế, loài kiến này mang độc tố mạnh hơn gấp nhiều lần so với nọc rắn hổ mang. Vì vậy, bạn cần tránh xa kiến ba khoang và học cách xử lý nhanh nếu lỡ bị chúng đốt. Để biết kiến ba khoang là gì, dấu hiệu nhận biết kiến ba khoang cắn và cách xử trí kịp thời hãy cùng Topmeta tìm hiểu ngay sau đây nhé!

Kiến ba khoang là gì?

Kiến ba khoang là loài kiến có cánh (Nairobi fly) rất phổ biến ở các vùng có khí hậu ẩm ướt.

Kiến ba khoang có thân hình thon, dài như hạt thóc (dài khoảng 0,7 – 1cm, ngang 2 – 5mm), có 3 đôi chân, bụng có đốt, thon nhọn về đuôi. Loài kiến có đôi cánh trong suốt gấp gọn bên dưới cánh cứng, tuy nhiên chúng hiếm khi bay và bò rất nhanh.

Kiến ba khoang có đầu và bụng dưới màu đen, trong khi ngực và bụng trên lại có màu đỏ, vùng trên giữa phát quang ngũ sắc, óng ánh màu xanh, đính kèm đôi cánh cứng (elytra).

Đầu kiến ba khoang nhỏ, có hai râu đơn chia đốt mở rộng về phía trước. Có một cái đầu đen, sau bụng và elytra (cấu trúc này bao gồm các cánh và 3 phân đoạn bụng đầu tiên), và một phần ngực màu đỏ và phía trước bụng trong một xen kẽ màu đen – đỏ – đen – đỏ – đen, tương ứng với đầu – ngực – elytra – trước bụng – sau bụng.

Kiến ba khoang thường sống ở các ruộng lúa, cỏ mục, vườn cây, bãi rác thải, công trình đang xây dựng… Chúng xuất hiện nhiều vào mùa mưa, khi độ ẩm cao, thuận lợi cho kiến phát triển.

Tác hại do kiến ba khoang gây ra đối với con người

Theo Cục Y Tế dự phòng, trong cơ thể kiến ba khoang có chứa độc tố Pederin, độc tính mạnh gấp 12-15 lần nọc của rắn hổ nhưng do lượng tiếp xúc nhỏ và chỉ ở ngoài da nên không đủ gây chết người như nọc rắn.

Lượng độc tố truyền sang người qua vết đốt rất nhỏ nên chỉ có thể làm da nổi bọng nước, ngứa rát, khi gãi vết thương sẽ vỡ ra, gây lở loét, dẫn tới viêm da.

Đặc biệt, Pederin sẽ lan nhanh khi người bệnh đập kiến trên da, khiến vùng bị thương lan nhanh và rộng. Hơn nữa, độc tố này khi tiếp xúc với da sẽ cộng sinh dính da vào khiến mức độ tổn thương tăng cao”.

Tác hại của kiến ba khoang không gây nguy hiểm đến tính mạng, chủ yếu gây tổn thương trên da nhưng với số lượng lớn vị trí viêm da là vùng đầu mặt, cổ, tay, chân, hông lưng. Đặc biệt tổn thương da nặng nhất, lan tỏa rộng nhất ở vùng da mềm. Triệu chứng phồng rộp da, nổi mụn nước có thể xuất hiện sau khi tiếp xúc độc tố từ 12 – 36 giờ. Nếu không chữa trị, tình trạng viêm sẽ tiến triển sang loét, khi đó những tổn thương này sẽ có hình dạng là đường thẳng dài, hay hình chữ Y… tùy theo cách ta giết chúng.

Dấu hiệu khi bị kiến ba khoang đốt

Kiến ba khoang: dấu hiệu và cách phòng tránh kien ba khoang dau hieu va cach phong tranh 1
  • Xuất hiện viêm da ở vùng hở như mặt, cổ, ngực, vai, gáy, tay.
  • Tổn thương trên da có dạng dát đỏ, thành vệt theo chiều tay quệt, nền cộm, có mụn nước hoặc mụn mủ nhỏ li ti ở giữa, có vùng hơi lõm màu vàng nâu, hình tròn hoặc bầu dục.
  • Thương tổn sẽ tiếp tục xuất hiện nếu người bị đốt ngứa gãi quệt ra vùng da lành, đặc biệt là các vùng nếp gấp.
  • Có cảm giác rát bỏng, ngứa tại vị trí bị đốt. Đối với trẻ em nếu thương tổn trên diện rộng có thể sốt nhẹ, nổi hạch lân cận.

Tiến triển của bệnh:

  • Sau khi bị kiến đốt người bệnh sẽ có cảm giác râm ran.
  • Từ 6-8 giờ sau xuất hiện tình trạng ban đỏ, dát đỏ.
  • 12-24 giờ tiếp theo xuất hiện thương tổn điển hình.
  • Sau 3 ngày những thương tổn sẽ bắt đầu đỡ rát bỏng và bong vảy.
  • Sau từ 5-7 ngày vảy sẽ bong hết nhưng để lại dát thâm lâu mất.

Cách điều trị khi bị kiến ba khoang đốt

Sau khi đã phát hiện ra dấu hiệu kiến ba khoang đốt, chúng ta cần áp dụng các cách điều trị dưới đây để vùng da bị tổn thương có thể nhanh hồi phục và không để lại sẹo:

Sử dụng thuốc bôi tại chỗ

Khi vừa mới bị kiến đốt, da của bạn chỉ đỏ lên và ngứa. Lúc này, cần phải rửa sạch nhẹ nhàng ngay các chất độc trên da bằng nước muối sinh lý hoặc xà phòng. Sau đó, bôi một loại thuốc có tên là hồ nước lên vùng bị đốt để làm dịu da. Nếu bị nổi mụn nước hoặc phỏng nước, cần phải đắp thêm dung dịch Jarish.

Trong trường hợp xuất hiện mụn mủ, chúng ta có thể sử dụng thuốc Xanh Methylen. Đây là một loại thuốc bôi có tác dụng cấp cứu và giải độc được dùng khá phổ biến ở nước ta. Ngoài ra, bạn cùng có thể sử dụng một loại thuốc bôi khác, có tên là Milian.

Kiến ba khoang: dấu hiệu và cách phòng tránh kien ba khoang dau hieu va cach phong tranh 2

Để an toàn và hiệu quả, tốt nhất nên hỏi ý kiến bác sĩ trước khi sử dụng thuốc. Nếu như các tổn thương nghiêm trọng, cần đến ngay các phòng khám da liễu để được thăm khám và chỉ định hướng điều trị phù hợp.

Sử dụng thuốc uống

Một số loại thuốc uống có thể sử dụng khi bị kiến ba khoang đốt là:

Thuốc kháng Histamin H1 thế hệ 1: Loại thuốc này có tác dụng trong việc chống dị ứng và chống ngứa. Nhưng cần lưu ý tác dụng phụ khiến người uống cảm thấy buồn ngủ.

Thuốc kháng Histamin thế hệ 2: Tác dụng của loại thuốc này cũng giống với Histamin H1 thế hệ 1 nhưng được sử dụng rộng rãi hơn vì không gây buồn ngủ.

Một số trường hợp nặng và hiếm gặp bị dị ứng toàn thân, có thể phải sử dụng thêm thuốc Corticosteroid theo chỉ định của bác sĩ.

Khi bị viêm da tiếp xúc do kiến ba khoang cần lưu ý:

  • Hạn chế sử dụng xà bông lên vùng da này, tránh tiếp xúc với ánh sáng vì sẽ gây tình trạng viêm da tiếp xúc nặng hơn.
  • Không sờ, đụng, cào gãi vùng da này vì nếu không rửa tay sẽ làm lan độc tố sang vùng da khác.
  • Nếu điều trị đúng cách thì thương tổn sẽ mau lành, không để lại di chứng như sẹo xấu.
  • Nếu điều trị không đúng cách có thể dẫn tới nhiễm trùng, để lại sẹo xấu và trong trường hợp viêm da tiếp xúc nặng, lở loét nhiều…
  • Người dân không nên tự ý sử dụng thuốc mà cần đến các bệnh viện có chuyên khoa da liễu uy tín để được điều trị.

Phân biệt vết đốt do kiến ba khoang và bệnh zona

Kiến ba khoang: dấu hiệu và cách phòng tránh kien ba khoang dau hieu va cach phong tranh 3
Vết thương do kiến ba khoang thường xuất hiện thành từng vệt
Kiến ba khoang: dấu hiệu và cách phòng tránh kien ba khoang dau hieu va cach phong tranh 4
Bệnh zona biểu hiện là những đám mụn nước, bóng nước căng chứa dịch trong, mọc thành chùm trên nền da đỏ

Viêm da tiếp xúc do kiến ba khoang và bệnh zona thần kinh là hai bệnh lý hoàn toàn khác nhau. Chẩn đoán nhầm, sử dụng thuốc sai sẽ ảnh hưởng đến quá trình điều trị, có thể khiến bệnh nặng và quá trình phục hồi lâu hơn.

Nhiều bệnh nhân bị viêm da tiếp xúc do kiến ba khoang, bôi thuốc Acyclovir do bị chẩn đoán nhầm là bệnh zona, hoặc tự ý bôi các thuốc màu, đắp lá cây hoặc dùng biện pháp dân gian khác, khiến vết thương bị loét, lan rộng hoặc nhiễm trùng.

Viêm da tiếp xúc do kiến ba khoang là bệnh thường gặp vào mùa mưa, thường xuất hiện ở vùng da hở như mặt, cổ, tay, chân vào buổi sáng sau một đêm ngủ dậy. Độc tố Pederin do kiến ba khoang tiết ra (do chúng bị đập hay chà xát, nghiền) làm bệnh nhân ban đầu cảm thấy ngứa, bỏng rát và căng da. Sau đó, da đỏ và sưng nề, trên có nhiều mụn nước to nhỏ không đều 1-5 mm, vài ngày sau thành bóng nước hay bóng mủ. Sang thương xuất hiện thành đường, nếu bệnh nhân cào gãi hay chà xát sẽ làm tổn thương lan sang vị trí khác.

Trong khi đó, bệnh zona thần kinh là do virus gây ra, ảnh hưởng đến da và thần kinh. Bệnh nhân sẽ có cảm giác đau nhức tại chỗ nhiều hơn ở vùng tổn thương. Bệnh biểu hiện là những đám mụn nước, bóng nước căng chứa dịch trong, mọc thành chùm trên nền da đỏ, phân bố một bên cơ thể và theo đường đi của dây thần kinh, hay gặp ở vùng ngực, đầu mặt cổ và vùng mông đùi. Ngoài ra, bệnh nhân có thể mệt mỏi, sốt, nhức đầu… Khi khỏi bệnh có thể để lại cơn đau sau zona dai dẳng làm ảnh hưởng chất lượng cuộc sống người bệnh.

Khi bị viêm da tiếp xúc do kiến ba khoang, cần hạn chế sử dụng xà bông lên vùng da này, tránh tiếp xúc với ánh sáng vì sẽ gây tình trạng viêm da tiếp xúc nặng hơn. Không sờ, cào gãi vùng da này vì nếu không rửa tay sẽ làm lan độc tố sang vùng da khác. Nếu điều trị đúng cách thì thương tổn sẽ mau lành, không để lại di chứng như sẹo xấu. Nếu điều trị không đúng cách có thể dẫn tới nhiễm trùng, để lại sẹo xấu và trong trường hợp viêm da tiếp xúc nặng, lở loét nhiều…

Kết luận:

Hai bệnh này có tỷ lệ nhầm lẫn là rất cao, do vậy cần phân biệt trước khi tiến hành điều trị.

Không điều trị nếu chưa rõ chẩn đoán.

Điều trị viêm da tiếp xúc gây ra bởi côn trùng rất đơn giản như đã trình bày, có thể áp dụng ở tất cả các tuyến y tế cơ sở.

Nên có tuyên truyền cộng đồng để phòng tránh.

Các biện pháp phòng tránh kiến ba khoang

Nếu phát hiện trong nhà có kiến ba khoang hoặc tiếp xúc với chúng, chúng ta cần chú ý những điều sau:

  • Kiến ba khoang không tấn công mà do con người vô tình tiếp xúc với chất độc trong cơ thể kiến gây nên viêm da dị ứng. Các tình huống mà con người có thể tiếp xúc với chất pederin: Cố tình hoặc vô tình đập chết kiến khi chúng bò trên cơ thể, khi kiến bò lên khăn, quần áo đang phơi, con người sử dụng khăn hoặc quần áo này và vô tình chà xát kiến lên cơ thể, gây phóng thích chất độc lên da người. Vì vậy, trước khi sử dụng khăn lau hoặc quần áo thì chúng ta phải xem xét kỹ, nếu phát hiện có kiến thì nhẹ nhàng di chuyển chúng ra khỏi đồ dùng (dùng 1 tờ giấy cho kiến bò sang rồi di chuyển chúng sang nơi khác).
  • Buổi tối khi sinh hoạt hoặc làm việc dưới ánh đèn cần phải đóng cửa hoặc làm lưới ngăn côn trùng ở các khu vực cửa sổ có lỗ thoát khí.
  • Buông rèm che ánh sáng lọt ra ngoài thu hút kiến ba khoang.
  • Các khu nhà ở chật hẹp như: ký túc xá hoặc khu nhà ở của công nhân gần các khu công nghiệp, ở gần nơi có nhiều cây cỏ, bụi rậm, đồng ruộng vừa mới gặt xong cần vệ sinh môi trường, gom xác cây mục, cỏ khô đem đốt để xua đuổi côn trùng.
  • Sử dụng bình xịt côn trùng gia dụng, xịt vào các chân tường, bậc cửa ra vào, cửa sổ để ngăn kiến bò vào nhà.
  • Sử dụng các loại bẫy đèn để dẫn dụ và bắt kiến, không cho kiến vào nhà.
  • Khi kiến rơi hoặc bò lên da không nên dùng tay giết mà nên thổi cho kiến bay đi tránh để dịch tiết của nó dính vào da.
  • Nếu phát hiện vừa tiếp xúc với dịch tiết của kiến thì nhanh chóng rửa chỗ tiếp xúc dưới vòi nước. Khi vùng da đó bắt đầu thấy đau, rát thì dùng các dung dịch dịu da, sát khuẩn nhẹ như dung dịch Jarish, oxyd kẽm, mỡ kháng sinh rồi đến các cơ sở y tế để được chỉ định điều trị thêm.

Trên là chi tiết thông tin về Kiến ba khoang, dấu hiệu và nhận biết nó. Hy vọng sẽ cung cấp thông tin cho quý bạn đọc được rõ hơn về loài kiến này nhé!

5/5 - (1 bình chọn)

Topmeta.vn
Logo