Rối loạn tiền đình – nguyên nhân và cách điều trị

Rối loạn tiền đình là gì?

Rối loạn tiền đình là tình trạng quá trình truyền dẫn và tiếp nhận thông tin của tiền đình bị rối loạn hoặc tắc nghẽn do dây thần kinh số 8 hoặc động mạch nuôi dưỡng não bị tổn thương hay các tổn thương khác ở khu vực tai trong và não. Biểu hiện rõ nhất của rối loạn tiền đình là các cơn chóng mặt, mất thăng bằng trong tư thế, cảm giác lảo đảo muốn ngã; nhức đầu, chân tay run rẩy…

Rối loạn tiền đình - nguyên nhân và cách điều trị roi loan tien dinh nguyen nhan va cach dieu tri 2

Trong trường hợp chỉ có biểu hiện nhẹ như chóng mặt, hoa mắt, ù tai, buồn nôn… người bệnh vẫn có thể cố gắng đứng dậy được nhưng mất thăng bằng, dễ ngã. Nếu cơn nặng, họ chỉ nằm được ở một tư thế, không ngồi dậy nổi, buồn nôn, mở mắt ra sẽ thấy mọi vật quay cuồng, đảo lộn, đầu nặng trĩu như bị nén, ép lại, sợ ánh sáng, tiếng động và sự thay đổi tư thế, muốn tìm sự yên tĩnh, huyết áp hạ, người mệt lả…

Nếu kéo dài có thể dẫn đến mệt mỏi, mất tập trung, mắt nhìn mờ, chân tay thường tê bì, run rẩy, suy nhược cơ thể… ảnh hưởng rất nhiều đến sức khỏe, giảm chất lượng sống.

Phân loại

Rối loạn tiền đình là bệnh lý thường gặp ở phụ nữ, người lớn tuổi.Có hai loại rối loạn tiền đình là:

Rối loạn tiền đình có nguồn gốc ngoại biên

Do tổn thương hệ tiền đình ngay tại vùng tai trong. Triệu chứng thường rầm rộ bệnh nhân chóng mặt và mất thăng băng nhiều nhưng không nguy hiểm đến tính mạng. Đa số mọi người hay mắc nhóm bệnh này

Rối loạn tiền đình có nguồn gốc trung ương

Rối loạn tiền đình trung ương do các tổn thương nhân tiền đình ở thân não, tiểu não. Nhóm bệnh này ít gặp, triệu chứng không rầm rộ. Tuy vậy nhóm bệnh này thường nguy hiểm và khó chữa hơn nhóm bệnh tiền đình có nguyên nhân ngoại biên.

Nguyên nhân gây bệnh rối loạn tiền đình là gì?

Nguyên nhân tiền đình ngoại biên

Viêm dây thần kinh tiền đình: Do virus Zona, thủy đậu, quai bị (chiếm khoảng 5% các trường hợp), gây liệt dây thần kinh tiền đình dẫn đến chóng mặt xuất hiện đột ngột, kéo dài nhiều giờ đến vài tháng nhưng không rối loạn thính lực (khác với hội chứng Meniere).

Rối loạn chuyển hóa: tiểu đường, tăng ure huyết, suy giáp…

Các nhóm nguyên nhân khác:

  • Hội chứng Meniere: Phù nề vùng tai trong
  • Viêm tai giữa cấp và mạn
  • Dị dạng tai trong.
  • Chấn thương vùng tai trong
  • U dây thần kinh số VIII
  • Sỏi nhĩ.
  • Tác dụng không mong muốn của thuốc (streptomycin, gentamycin…); rượu, ma túy
  • Say tàu xe
  • Nhãn cầu: Nhìn đôi

Nguyên nhân tiền đình trung ương

  • Thiểu năng tuần hoàn sống nền;
  • Hạ huyết áp tư thế;
  • Hội chứng Wallenberg;
  • Nhồi máu tiểu não;
  • Xơ cứng rải rác;
  • U tiểu não…
  • Nhức đầu Migraine.
  • Bệnh Parkinson;
  • Giang mai thần kinh,

Một số yếu tố làm tăng nguy cơ mắc bệnh rối loạn tiền đình như:

Tuổi tác: Bất cứ ai dù ở độ tuổi nào cũng có thể mắc bệnh rối loạn tiền đình nhưng người lớn tuổi có nguy cơ mắc bệnh cao hơn người trẻ.
Tiền sử bị chóng mặt: Những người đã từng bị chóng mặt có nhiều khả năng bị choáng váng, hoa mắt, mất thăng bằng… trong tương lai. Tăng nguy cơ bị bệnh rối loạn tiền đình.
Phụ nữ sau sinh là đối tượng dễ mắc chứng rối loạn tiền đình.

Dấu hiệu rối loạn tiền đình

Dấu hiệu của bệnh rối loạn tiền đình phụ thuộc vào mức độ nghiêm trọng của bệnh. Mỗi người sẽ gặp phải những triệu chứng khác nhau.

Hội chứng tiền đình ngoại vi

Chóng mặt có hệ thống: Các vật quay xung quanh người bệnh hay ngược lại. Biểu hiện rõ nhất thường là khi người bệnh thay đổi tư thế, đặc biệt là đứng lên ngồi xuống một cách đột ngột hoặc khi vừa ngủ dậy.

  • Cơ thể mất thăng bằng, choáng váng, đầu óc quay cuồng, cơ thể loạng choạng, đứng không vững.
  • Rối loạn thị giác: hoa mắt, chóng mặt, mất phương hướng
  • Rối loạn thính giác: Ù tai. Khi bệnh nhân có dấu hiệu ù tai phải đến khám sớm và điều trị tích cực. Nếu điều trị muộn bệnh để lại di chứng giảm thính lực (giảm sức nghe), hoặc điếc, có tiếng ve kêu, dế kêu.. trong tai, đặc biệt về đêm.
  • Nhãn cầu rung giật.
  • Buồn nôn hoặc nôn
  • Mất ngủ, người mệt mỏi, thiếu tập trung
  • Hạ huyết áp

Hội chứng tiền đình trung ương

  • Chóng mặt: Bệnh nhân thường không chóng mặt dữ dội, có cảm giác bồng bềnh như trên sóng.
  • Giảm thính lực: Ù tai, nghe kém
  • Rung giật nhãn cầu nhiều hướng, có cả rung giật nhãn cầu dọc.
  • Dáng đi như người say rượu, bệnh nhân thường không đi theo một đường thẳng, hay đi hình zic zắc.
  • Mất phối hợp động tác: Bệnh nhân không thể làm chính xác động tác ví dụ như: lật xấp bàn tay, ngón tay chỉ mũi…

Phòng tránh và điều trị rối loạn tiền đình

Thực phẩm nên dùng cho người bệnh rối loạn tiền đình

Người bệnh rối loạn tiền đình nên ăn những thực phẩm hỗ trợ tốt cho hoạt động của hệ thần kinh và hệ miễn dịch. Cụ thể là các thực phẩm giàu vitamin nhóm B, đặc biệt là vitamin B6, B9; vitamin C; magie… Uống đủ nước, đặc biệt là các loại nước trái cây rất tốt cho người bệnh rối loạn tiền đình.

Thực phẩm giàu vitamin nhóm B

Vitamin B6
Thực phẩm giàu vitamin nhóm B, đặc biệt là vitamin B6 rất tốt cho người bệnh rối loạn tiền đình vì vitamin B6 giúp tăng cường hoạt động của hệ thần kinh và hệ miễn dịch. Trong thực đơn của người bệnh nên sử dụng các thực phẩm giàu vitamin B6 như: thịt gà, lợn, bò, gan, thận, cá hồi, cá ngừ, ngũ cốc…

Vitamin B9 (axit folic)
Ngoài việc tham gia vào quá trình phát triển và phân chia tế bào, sản xuất hồng cầu và ngăn ngừa bệnh thiếu máu. Vitamin B9 còn tham gia tạo các chất dẫn truyền thần kinh ở não. Nguồn thực phẩm chứa nhiều vitamin B9 là: Gan động vật (bò, gà, lợn), rau có lá màu xanh đậm, súp lơ xanh…

Thực phẩm giàu vitamin C

Vitamin C là một chất chống ôxy hóa mạnh, giúp chống lại các gốc tự do có thể gây hại cho tế bào não và duy trì một hệ miễn dịch khỏe mạnh. Vitamin C cũng giúp tăng hấp thu các chất khoáng vi lượng (sắt, kẽm…) là những vi chất dinh dưỡng cần thiết cho hoạt động trí não. Vitamin C có nhiều trong các loại rau xanh và trái cây như: cam, chanh, bưởi, kiwi, dứa, dâu tây, đu đủ, súp lơ xanh, cà chua, rau cải xoăn, ớt đỏ, ổi…

Thực phẩm giàu magie

Magie có vai trò quan trọng giúp điều hòa các chức năng của dây thần kinh, làm dịu thần kinh. Vì vậy, người bệnh rối loạn tiền đình nên bổ sung thực phẩm giàu magiê trong chế độ ăn bằng các nguồn thực phẩm như: hải sản biển và cá nước ngọt, thịt các loại, các loại rau lá màu xanh đậm, đậu đỗ, vừng lạc, các loại hạt, ngũ cốc nguyên hạt…

Thực phẩm cần hạn chế cho người bị rối loạn tiền đình

Người bệnh rối loạn tiền đình cần hạn chế các loại thực phẩm chứa lượng đường và muối cao. Tránh các loại đồ uống và thực phẩm có chứa các chất kích thích như: cà phê, rượu, bia, thuốc lá… vì các chất này có thể khiến tình trạng chóng mặt, ù tai và các cơn đau đầu của bệnh nhân tăng lên.

Điều trị rối loạn tiền đình bằng các thói quen khoa học

Các thói quen sinh hoạt khoa học sau đây nên được áp dụng bên cạnh thuốc rối loạn tiền đình, cho hiệu quả bền vững:

  • Tập luyện thể dục mỗi ngày: Bạn nên tập các động tác nhẹ nhàng bao gồm đi bộ, đi xe đạp, tập yoga và tập dưỡng sinh.
  • Bài tập chữa rối loạn tiền đình: Các bài tập dành riêng cho mắt, đầu và toàn thân giúp cải thiện nhanh triệu chứng chóng mặt, hoa mắt, nhức đầu.
  • Không thay đổi tư thế đột ngột: Tránh đứng lên hoặc ngồi xuống quá đột ngột vì tình trạng giữ thăng bằng kém sẽ khiến bạn chóng mặt, thậm chí té xỉu.
  • Để gối cao vừa phải khi ngủ: Để máu có thể tuần hoàn tốt hơn, tránh tình trạng nghẽn tĩnh mạch gây thiếu oxy khiến bạn khó thở, xây xẩm mặt mày.
  • Sinh hoạt điều độ: Ngủ đủ giấc, ăn uống điều độ, không bỏ bữa và tránh thức khuya để không làm cơ thể kiệt sức, gây ra các tình trạng buồn nôn, chóng mặt và mất nhận thức.
  • Tránh ngồi quá lâu: Cứ khoảng 1-2 tiếng, bạn nên đứng dạy, đi lại hoặc thay đổi hướng nhìn để tránh gây căng thẳng cho thần kinh
  • Nếu thấy chóng mặt, mất thăng bằng, căng thẳng hoặc không đứng vững, bạn nên dừng tất cả các hoạt động đang làm, nằm hoặc ngồi xuống nghỉ ngơi tại chỗ.

Ấn huyệt và xoa bóp để giảm triệu chứng

Phương pháp ấn huyệt và xoa bóp sẽ giúp người bệnh giảm các triệu chứng như hoa mắt, chóng mặt, ù tai, mất ngủ và giúp lưu thông máu.

  • Dùng tay ấn vào các huyệt giữa hai lông mày, sau đó vuốt lên phía trên đầu và sang hai bên thái dương.
  • Nghiêng đầu người bệnh qua một bên, bấm huyệt từ trung tâm trán sang một phần thái dương thuận chiều mặt và đưa ngón tay lên vòng qua vành tai xuống cổ.
  • Đổi bên và thực hiện lại động tác cho phần thái dương còn lại của người bệnh.
  • Khi xoa bóp, bạn nên dùng lực vừa phải miết tay quanh vùng trán để người bệnh cảm thấy thoải mái và dễ chịu hơn.

Xoa bóp bấm huyệt vùng đầu giúp điều trị rối loạn tiền đình

  • Dùng 5 ngón tay giống như chiếc lược, chải đầu theo chiều dọc và ngang, vừa chải vừa kéo nhẹ chân tóc.
  • Dùng các ngón tay gõ quanh vùng trán và vùng đầu người bệnh.
  • Đan xen hai bàn tay lại và thực hiện động tác vỗ quanh vùng trán xuống thái dương rồi chuyển sang xung quanh đầu.

Tác động vào huyệt ổ mắt

  • Dùng hai đầu ngón cái ấn nhẹ và giữ vùng hốc mắt.
  • Kéo ngón tay xéo lên cách phần đuôi chân mày khoảng 1cm và dần xéo lên đến đỉnh đầu 2 bên
    Khi làm động tác này, bạn lưu ý là đường xéo sẽ thẳng từ hốc mắt đến đỉnh đầu.

Xoa bóp và bấm huyệt vùng tai

  • Nhấn và giữ phần đuôi mắt sao cho cách phần đuôi mắt khoảng 2cm.
  • Nhấn và giữ phần vành tai đồng thời nhấn giữa đầu và xoa miết lên xuống ở các vùng trước và sau tai.
  • Xoa đều những huyệt xung quanh vành tai.

Khi thực hiện các bài tập ấn huyệt và xoa bóp, bạn nên thực hiện mỗi động tác khoảng 20 – 30 lần, miết và giữ chặt tay trong khi thực hiện sẽ cho hiệu quả tốt nhất. Bên cạnh đó, nếu tìm được điểm đau cụ thể thì tiến hành ấn day vùng này giúp bệnh nhân hằng ngày. Tổng thời gian thực hiện các bước trên chỉ mất khoảng 5 – 10 phút, tuy nhiên sẽ giúp người bệnh tỉnh táo và thoải mái hơn.

Ngâm chân điều trị rối loạn tiền đình

Chân là một bộ phận có chứa nhiều huyệt đạo nhất. Vì thế, nếu như bạn có thể ngâm chân trong khoảng 30 phút mỗi ngày sẽ giúp đạt giấc ngủ chất lượng mỗi đêm. Không những vậy, ngâm chân còn giúp bạn ngăn ngừa cục máu đông, điều chỉnh khí huyết, thải độc cơ thể, khử mùi hôi chân và tránh bệnh tật. Bạn dùng một số hương liệu tự nhiên, dễ kiếm như trà xanh, gừng, sả trong nước ấm khoảng 45 độ. Khi ngâm chân, bạn cũng nên lưu ý thực hiện những bước sau:

  • Bạn nên massage đôi chân xinh của mình nhẹ nhàng trong lúc ngâm chân để dưỡng chất dễ hấp thụ hơn vào cơ thể.
  • Thường bạn nên ngâm chân vào khoảng 9 giờ tối trong vòng 15 phút và tránh xa bữa ăn 1 tiếng.
  • Khi ngâm chân, nếu bạn thấy cơ thể ấm lên dần nghĩa là bài thuốc đã có tác dụng.
  • Nên ngâm chân trong chậu hoặc thùng làm bằng gỗ vì gỗ sẽ giúp hấp thụ các vị thuốc hiệu quả hơn.
  • Sau khi ngâm chân xong, bạn lau sạch chân để chân khô ráo.
  • Nếu bạn không có những hương liệu để ngâm chân, bạn có thể chỉ cần ngâm chân bằng nước ấm 45 độ cũng giúp thúc đẩy lưu thông máu, giảm căng thẳng và mệt mỏi.

Trên đây là các thông tin và cách phòng chống rối loạn tiền đình. Topmeta.vn hy vọng đã cung cấp đầy đủ thông tin cho các bạn tham khảo. Tuy nhiên nếu bạn bị rối loạn tền đình trong một khoảng thời gian dài thì bạn nên đi gặp bác sĩ để có phác đồ điều trj sớm nhất không ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống

5/5 - (1 bình chọn)

Topmeta.vn
Logo